برگردان‌ها، برایان فریل

📚برگردان‌ها

🌊برایان فریل

🌊ترجمه‌ی یدالله آقاعباسی و مینا متصدی‌زاده

🌊نشر قطره

📜کاغذ تحریر

🍀کیفیت: دست دوم تمیز. یک بریدگی کنار جلد دارد.

«برگردان‌ها» نوشته‌ی برایان فریل یکی از برجسته‌ترین آثار نمایشی معاصر ایرلند است که نخستین‌بار در سال ۱۹۸۰ توسط گروه Field Day در دری اجرا شد و به‌سرعت به متنی محوری در تئاتر مدرن انگلیسی‌زبان بدل گشت. این نمایش سه‌پرده‌ای در روستای خیالی «بیل بیگ» در سال ۱۸۳۳ می‌گذرد؛ دورانی که پروژه‌ی نقشه‌برداری ارتش بریتانیا و انگلیسی‌سازی نام‌های جغرافیایی ایرلند، ساختار زبانی و فرهنگی جامعه‌ی بومی را دگرگون می‌کرد. فریل با ترفندی نمایشی، همه‌ی دیالوگ‌ها را به انگلیسی می‌نویسد، اما چنین وانمود می‌شود که بخشی از شخصیت‌ها در واقع به زبان گیلی سخن می‌گویند؛ همین تمهید، از همان ابتدا شکاف میان زبان، معنا و قدرت را به هسته‌ی دراماتیک اثر تبدیل می‌کند. داستان در یک مدرسه‌ی غیررسمی کاتولیک شکل می‌گیرد؛ جایی که «هیو» معلم سالخورده، پسرش «مانوس» و شاگردانی چون «سارا» و «جیمی جک» زندگی روزمره‌ی خود را در فضایی سرشار از واژه‌ها و افسانه‌ها می‌گذرانند. ورود افسران انگلیسی، کاپیتان لنسی و ستوان یولند، تعادل این جهان را برهم می‌زند. مأموریت آنان نقشه‌برداری و ترجمه‌ی نام‌های گیلی به معادل‌های انگلیسی است؛ اقدامی که در ظاهر اداری و فنی است، اما به‌تدریج به تعارضی عمیق فرهنگی و سیاسی بدل می‌شود. «اوون»، پسر دیگر هیو که نقش مترجم را برعهده دارد، میان دو جهان ایستاده است: او در ابتدا پیام‌ها را نرم‌تر و تعدیل‌شده منتقل می‌کند، اما به‌مرور درمی‌یابد که ترجمه صرفا جابه‌جایی واژه‌ها نیست، بلکه جابه‌جایی قدرت و معناست. رابطه‌ی عاطفی میان یولند و «مایره» نیز نمونه‌ای از تلاقی ناممکن دو زبان و دو هویت است؛ ارتباطی که گرچه انسانی و صمیمی است، اما در بستر سوءتفاهم و سلطه شکل می‌گیرد و به تراژدی می‌انجامد. نمایش بدون آن‌که داستان را به شکلی ملودراماتیک ببندد، فضای ناامنی و فقدان را برجای می‌گذارد. مضمون مرکزی نمایش، پیوند ناگسستنی زبان و هویت است. فریل نشان می‌دهد که نام‌ها حامل حافظه‌ی جمعی‌اند و تغییر آن‌ها به‌معنای بازنویسی تاریخ است. استعاره‌ی «ترجمه» در اینجا تنها به زبان محدود نمی‌شود، بلکه به فرآیندهای سیاسی، فرهنگی و حتی عاطفی گسترش می‌یابد. استعمار نه‌فقط از طریق خشونت نظامی، بلکه از طریق بازتعریف واژگان و مفاهیم عمل می‌کند. در عین حال، نمایش از دوگانه‌سازی ساده‌ی خیر و شر پرهیز می‌کند؛ شخصیت‌ها پیچیده و چندلایه‌اند.