شاه می‌میرد، اوژن یونسکو

شاه می‌میرد اوژن یونسکو ترجمه‌ی سحر داوری نشر بیدگل کیفیت: نو نمایشنامه‌ی «شاه می‌میرد» (Le Roi se meurt) از جالب‌ترین آثار اوژن یونسکو است که در سال ۱۹۶۲ نوشته شد. این نمایش یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های تئاتر پوچی است و همچون بسیاری از آثار یونسکو، شخصیت محوری آن ـ یعنی شاه برنژه ـ بازتابی از خود نویسنده به‌شمار می‌رود. نمایش با اعلام ناگهانی آغاز می‌شود: شاه برنژه تنها یک ساعت دیگر زنده است. کل درام حول این لحظه‌ی محتوم شکل می‌گیرد. یونسکو در طول نمایش فرایند روانی و عاطفی شاه را نشان می‌دهد؛ از مرحله‌ی انکار مرگ، خشم و مقاومت گرفته تا پذیرش تدریجی و نهایتاً تسلیم. در این مسیر، دو همسر شاه نقشی تعیین‌کننده دارند: مارگریت (همسر نخست) که نماد عقل، واقعیت و پذیرش است و شاه را به مواجهه با مرگ سوق می‌دهد، و ماری (همسر دوم) که نماد عشق، خیال و چنگ زدن به زندگی است و او را به مقاومت وامی‌دارد. «شاه می‌میرد» در ظاهر روایتی ساده دارد، اما در لایه‌های زیرین، تمثیلی از وضعیت تمامی انسان‌ها در برابر مرگ است. شاه نماد هر انسانی است که با اجتناب‌ناپذیری فنا روبه‌رو می‌شود و درمی‌یابد که هیچ قدرت، شکوه یا سلطه‌ای نمی‌تواند مانع پایان باشد. زبان نمایش آمیخته‌ای است از طنز تلخ، تکرارهای پوچ‌گرایانه، و لحنی شاعرانه. این اثر در کنار «عابر هوایی» مکملی فلسفی ـ متافیزیکی درباره‌ی مرگ به شمار می‌آید، با این تفاوت که در «شاه می‌میرد» موضوع مرگ به‌طور مستقیم، آشکار و تمثیلی عمومی برای سرنوشت بشر طرح می‌شود.