گفتاری درباب استعمار، امه سه‌زر

📚گفتاری درباب استعمار

🌊امه سه‌زر

🌊ترجمه‌ی منوچهر هزارخانی

🌊انتشارات نیل، مهرماه ۱۳۴۵

🍀کیفیت: دست دوم. غیر از فرسودگی بر جلد ایرادی ندارد.

کتاب «گفتاری در باب استعمار» (به فرانسوی: Discours sur le colonialisme) از امه سِزِر (Aimé Césaire) یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین متون ضد‌استعماری قرن بیستم است. این کتاب نخستین‌بار در سال ۱۹۵۰ منتشر شد و به زبان فرانسوی نوشته شده است. در این اثر، سزر با زبانی آتشین و بی‌پرده، چهرهٔ واقعی استعمار اروپایی را افشا می‌کند و آن را نه پروژه‌ای تمدن‌ساز، بلکه شکلی از بربریت مدرن می‌نامد.

محتوای اصلی و ایده‌های کلیدی

استعمار به‌مثابه بربریت اروپا

سزر بر این باور است که اروپا با ادعای «تمدن‌سازی»، در واقع انسانیت را در مستعمرات نابود کرده و با اعمال خشونت، غارت و تحقیر، چهرهٔ حقیقی خود را عیان کرده است. استعمار، از نگاه او، نه مظهر پیشرفت، بلکه بازگشت تمدن اروپایی به بربریت است.

پیوند استعمار با فاشیسم

سزر استدلال می‌کند که فاشیسم اروپایی (نظیر نازیسم) چیزی جز بازگشت همان خشونتی نیست که اروپا سال‌ها در آفریقا، آسیا و کارائیب علیه مردمان مستعمره اعمال کرده بود. به بیان دیگر، استعمار، تمرین فاشیسم در خارج از اروپا بود.

او می‌گوید:

«آنچه اروپا در مستعمرات انجام داد، بازگشت و در خاک اروپا تکرار شد.»

نقد انسان‌گرایی دروغین اروپا

سزر «انسان‌گرایی» و «تمدن‌گرایی» اروپایی را ریاکارانه می‌داند؛ چون در عین ستایش از انسان و عقل، انسان‌های مستعمره را به بردگی گرفته است. از نظر او، تنها با نقد ریشه‌ای این انسان‌گرایی می‌توان به یک انسان‌گرایی راستین و جهان‌وطنانه رسید.

پروژهٔ آگاهی و بیداری استعمارشدگان

او استعمارزدایی را نه فقط یک اقدام سیاسی، بلکه فرایندی فرهنگی و ذهنی می‌داند: بازگشت به خویشتن، بازسازی هویت، و آگاهی از تاریخ تحقیرشده. این نگرش بعدها الهام‌بخش متفکرانی چون فرانتس فانون (شاگرد سزر) شد.

سبک و زبان اثر

«گفتاری در باب استعمار» از نظر ادبی نیز اثری درخشان است. سزر که شاعر و از پایه‌گذاران جنبش نِگریتود (Négritude) بود، از زبانی شاعرانه، پرشور و آهنگین بهره می‌گیرد. متن او ترکیبی از بیانیهٔ سیاسی، مانیفست فلسفی و شعر مقاومت است.

اهمیت تاریخی و تأثیرگذاری

این اثر بر بسیاری از متفکران و جنبش‌های ضد‌استعماری در آفریقا، کارائیب و آمریکای لاتین تأثیر گذاشت.

از نظر نظری، پلی میان نقد مارکسیستیِ سرمایه‌داری و نقد فرهنگیِ استعمار است.

#گفتاری_درباب_استعمار #امه_سه_زر #منوچهر_هزارخانی