دهلیز و پلکان، یانیس ریتسوس

دهلیز و پلکان یانیس ریتسوس ترجمه‌ی محمدعلی سپانلو نشر ققنوس، چاپ اول ۱۳۵۷ کیفیت: دست دوم تمیز ایراد: مُهر کتابخانه‌ی شخصی و رد چسب در صفحه‌ی اول دهلیز و پلکان یکی از آثار شاعرانه و تک‌گویی‌محور یانیس ریتسوس، شاعر برجستهٔ یونانی‌ست که به شیوه‌ای تئاتریکال و درون‌گرایانه نوشته شده. این شعر بلند، گفت‌وگوی یک شخصیت با خویشتن یا با مخاطبی خاموش است؛ کسی که در میانهٔ خانه‌ای تاریک و نیمه‌متروک، در دل دهلیزها و کنار پلکان‌ها، با حافظه، اشیا، سکوت و سایه‌ها روبه‌رو می‌شود. در این اثر، خانه تبدیل به استعاره‌ای از ذهن و روان می‌شود. پلکان‌ها مسیرهایی‌اند به‌سوی گذشته یا سطوح دیگر آگاهی، و دهلیزها فضاهای مبهم و پنهان‌کاری‌اند. صداها کم‌اند، و هر چیز ـ صندلی، قاب عکس، پنجره ـ حامل خاطره‌ای‌ست یا تهدیدی بی‌نام. لحن اثر نرم، مراقبه‌وار، پر از تصاویر ایستا اما لرزان است؛ گویی همه‌چیز منتظر چیزی‌ست که هرگز نمی‌رسد. ریتسوس در این شعر، هم‌زمان معماری فضا و روان را می‌کاود و با کمترین حرکت، بیشترین معنا را القا می‌کند.