شیراز در روزگار حافظ: شکوهمندی شهر ایرانی در قرون وسطی. جان لیمبرت

📚شیراز در روزگار حافظ: شکوهمندی شهر ایرانی در قرون وسطی

🌊جان لیمبرت

🌊ترجمه‌ی همایون صنعتی‌زاده

🌊نشر دانشنامه‌ی فارس

📕قطع وزیری

📜کاغذ تحریر، ۲۲۵ صفحه

🍀کیفیت: در حد نو. امضای یادگاری دارد.

کتاب «شکوهمندی شهر ایرانی در قرون وسطی» اثر جان لیمبرت، با تمرکز بر شیراز در روزگار حافظ، تصویری متفاوت از شهر مشهورِ گل و بلبل ارائه می‌دهد. نویسنده نشان می‌دهد که حافظ در دوره‌ای آرام و بی‌دغدغه نمی‌زیست، بلکه شاهد محاصره‌ها، کشمکش‌های سیاسی، جابه‌جایی پیاپی حکومت‌ها، خشونت و بحران‌های اقتصادی بود؛ چنان‌که در فاصلهٔ سال‌های ۷۶۰ تا ۷۶۴ هجری، حکومت فارس هشت بار تغییر کرد. بااین‌حال، شیراز برخلاف بسیاری از شهرهای ایران از ویرانی مستقیم مغولان در امان ماند و به مدد سنت‌های نیرومند شهرنشینی، ادارهٔ شهری، حضور وزیران و قضات، و حیات اجتماعی و فرهنگی پویا توانست جایگاه خود را حفظ کند. لیمبرت برای بازسازی زندگی این شهر از سه دسته منبع، یعنی تاریخ‌ها و تذکره‌های آن دوره، گزارش‌های جغرافی‌دانان و سیاحان، و شعر حافظ و دیگر شاعران هم‌عصر او استفاده می‌کند.

کتاب در هفت فصل، تاریخ شیراز را از بنیادگذاری آن پس از ظهور اسلام تا استیلای تیمور بررسی می‌کند و به جغرافیای شهری، ساختار اداری، طبقات اجتماعی، اقتصاد، نجبا، دانشمندان و شاعران می‌پردازد. از نظر نویسنده، شگفتی شیراز در این است که با وجود فرمانروایان بیگانه و آشوب‌های سیاسی، هم‌زمان شهری پرتنش و سرزنده، گرفتار بحران و در عین حال برخوردار از نشاط فرهنگی و تنوع فکری بود؛ شهری که حتی طبقات فرودست خود را بخشی از زندگی شهری می‌دانستند و در نتیجه کمتر به شورش روی می‌آوردند. حاصل این شرایط متناقض، بستری بود که در آن نابغه‌ای چون حافظ توانست یکی از ماندگارترین مجموعه‌های غزل فارسی را پدید آورد. لیمبرت در پایان تأکید می‌کند که این اثر مطالعهٔ یک شهر در یک دورهٔ تاریخی مشخص است، نه پژوهشی کلی دربارهٔ مفهوم «شهر اسلامی».